Η θάλασσα δεν ξεπλένει τα πάντα

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο σε ένα έγκλημα δεν είναι η στιγμή που συμβαίνει. Είναι όλα όσα έχουν προηγηθεί. Οι μικρές μετατοπίσεις, οι σιωπές, οι ρωγμές που περνούν απαρατήρητες μέχρι την ώρα που όλα οδηγούν σε μια πράξη χωρίς επιστροφή. Σε αυτόν τον χώρο, ανάμεσα στο έγκλημα και στη διαδρομή που το γέννησε, κινείται η Ευτυχία Γιαννάκη στο νέο της μυθιστόρημα “Θάλασσα σώσε με”, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ίκαρος.

Παραμονές Χριστουγέννων ένα έγκλημα αναστατώνει την πόλη του Ναυπλίου και οδηγεί τον αστυνόμο Χάρη Κόκκινο σε μια έρευνα όπου τίποτα δεν είναι απλό όπως φαίνεται. Τόσο οι μαρτυρίες όσο και οι σιωπές και οι σχέσεις των ανθρώπων που εμπλέκονται στην υπόθεση κρύβουν ιστορίες που αποδεικνύουν πως η αλήθεια δεν κρύβεται απαραίτητα εκεί όπου την αναζητά κάποιος.

Όπως προείπα, είναι σαφές ότι η συγγραφέας ενδιαφέρεται κυρίως για τη διαδρομή που προηγείται της αποκάλυψης του ενόχου. Στο βιβλίο το έγκλημα είναι η κορυφή του παγόβουνου. Κάτω από την επιφάνεια υπάρχει ένα πλέγμα σχέσεων, φόβων, επιθυμιών και ενοχών που σταδιακά βγαίνουν στην επιφάνεια. Αυτό είναι από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου για μένα.

Κάτι άλλο που παρατήρησα με ενδιαφέρον είναι ότι η Ευτυχία επέλεξε να κρατήσει τους ήρωές της σε μια γκρίζα περιοχή και να μην τους χωρίσει σε θύτες και θύματα. Τους αφήνει να κινηθούν ελεύθερα, εκεί όπου η αγάπη μπορεί να συνυπάρξει με την προδοσία και η ανάγκη για προστασία μπορεί να οδηγήσει σε πράξεις που δεν δικαιολογούνται εύκολα. Πόσο πιο ειλικρινά ανθρώπινο μπορεί να γίνει αυτό;

Θέλω εδώ να μιλήσω για τον άξονα της θάλασσας, γιατί εδώ θεωρώ πως βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα συμβολική διάσταση του βιβλίου.

Καταρχάς, ο ίδιος ο τίτλος “Θάλασσα σώσε με” κρύβει μια αντίφαση. Η θάλασσα είναι καταφύγιο και απειλή ταυτόχρονα. Είναι ο χώρος όπου κάποιος μπορεί να αναζητήσει λύτρωση αλλά και ο τόπος όπου μπορούν να χαθούν πράγματα και άνθρωποι για πάντα. Στο μυθιστόρημα της Ευτυχίας λειτουργεί σαν διαρκής υπενθύμιση πως τίποτα δεν εξαφανίζεται πραγματικά. Απλά μετακινείται κάτω από την επιφάνεια, ανακατεύεται με το κύμα και περιμένει τη στιγμή που θα επιστρέψει.

Η συγγραφέας αξιοποιεί το θαλασσινό τοπίο όχι ως όμορφο σκηνικό για την πλοκή, αλλά ως προέκταση της ίδιας της ιστορίας. Η ηρεμία της επιφάνειας δεν σημαίνει απουσία αναταράξεων, όπως συμβαίνει και με τους ήρωες του βιβλίου.

Η ίδια ακριβώς ιδέα αποτυπώνεται και στο εξώφυλλο. Οι ανθρώπινες φιγούρες που εικονίζονται μοιάζουν να είναι φτιαγμένες από θάλασσα και γη, σαν να τα κουβαλούν μέσα τους και όχι απλώς να στέκονται απέναντί τους. Τα κενά στα πρόσωπα αφήνουν χώρο για όσα παραμένουν κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια. Ένα εξώφυλλο που δεν λειτουργεί απλώς ως εικόνα, αλλά συνομιλεί με τον πυρήνα της ιστορίας.

Μετά από επτά περιπέτειες, στο “Θάλασσα σώσε με” συναντάμε την όγδοη και πιο ώριμη εκδοχή του αστυνόμου Χάρη Κόκκινου. Ένας ήρωας που δεν έχει παραμείνει στατικός μέσα στον χρόνο, αλλά έχει διαμορφωθεί από τις υποθέσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει και κυρίως από τους ανθρώπους που συνάντησε στην πορεία του.

Σε αυτήν την περιπέτεια βλέπουμε έναν Κόκκινο περισσότερο εσωτερικό και λιγότερο βέβαιο. Έναν ερευνητή που συνεχίζει να αναζητά την αλήθεια, αλλά έχει συνειδητοποιήσει πως η αλήθεια δεν είναι πάντα μια καθαρή γραμμή που χωρίζει το σωστό από το λάθος. Συχνά είναι μια περιοχή γεμάτη αποχρώσεις, όπου ο ρόλος του παρατηρητή γίνεται εξίσου δύσκολος με εκείνον του κριτή. Αν τον αγαπούσα μία φορά, τώρα τον αγαπώ δέκα!

Αν σου αφήνει ένα ερώτημα τελειώνοντάς το “Θάλασσα σώσε με” σίγουρα δεν είναι «ποιος ήταν ο δολοφόνος», αλλά «τι είναι αυτό από το οποίο προσπαθεί πραγματικά να σωθεί κάθε άνθρωπος – από τις πράξεις του, από τις μνήμες του ή μήπως από όσα δεν τόλμησε ποτέ να αντιμετωπίσει;»

Η Ευτυχία Γιαννάκη παραδίδει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα όπου η έρευνα μιας υπόθεσης γίνεται αφορμή για μια βαθύτερη παρατήρηση πάνω στις σχέσεις, στις ενοχές και στις αλήθειες που επιμένουν να επιστρέφουν.

Και μια τελευταία σκέψη… η θάλασσα μπορεί να μη σώζει πάντα. Μπορεί ο ρόλος της να είναι να μας επιστρέφει όσα προσπαθήσαμε να αφήσουμε πίσω μας.

Να το διαβάσετε. Θα το βρείτε εδώ.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο comfort-zone.gr.

**Η φωτό είναι δημιουργία Τ.Ν.