
Book Review: Εξαλογία BLACKWATER, του MICHAEL McDOWELL, από εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
18 Νοεμβρίου, 2026
Βήματα στο νεκροτομείο | Μικροδιήγημα
20 Νοεμβρίου, 2026
Υπάρχει μια φράση του Μόρτιμερ Άντλερ στο βιβλίο του “How to Read a Book: The Classic Guide to Intelligent Reading” που σκέφτομαι συχνά όταν ανοίγω ένα βιβλίο με καλή διάθεση αλλά ελάχιστη συγκέντρωση: «Στην περίπτωση των καλών βιβλίων, το ζητούμενο δεν είναι να δεις πόσα μπορείς να διαβάσεις εσύ, αλλά πόσα μπορούν να περάσουν μέσα σου».
Δεν είναι, άλλωστε, το ίδιο πράγμα να τελειώσεις ένα βιβλίο και να το έχεις διαβάσει στ’ αλήθεια. Μπορείς να γυρίσεις όλες τις σελίδες, να ξέρεις πάνω κάτω τι συνέβη και, μία εβδομάδα μετά, να μη θυμάσαι σχεδόν τίποτα. Μπορείς επίσης να μείνεις σε λίγες σελίδες, σε μία παράγραφο ή και σε μία μόνο φράση, και να τις κουβαλάς μαζί σου για μια ολόκληρη ζωή.
Το διάβασμα δεν είναι αγώνας ταχύτητας ούτε πρόκληση παραγωγικότητας. Δεν υπάρχει βραβείο για τον αριθμό των βιβλίων που τελειώσαμε μέσα στη χρονιά, αν και κατά καιρούς φερόμαστε σαν να υπάρχει. Εγώ τουλάχιστον το κάνω. Ένα βιβλίο χρειάζεται χρόνο, και δεν εννοώ μόνο τον χρόνο που αφιερώνουμε καθισμένοι με αυτό στα χέρια. Χρειάζεται λίγο χώρο στο κεφάλι μας. Να μη διαβάζουμε ενώ, ταυτόχρονα, απαντάμε σε μηνύματα, κοιτάζουμε ειδοποιήσεις και αναρωτιόμαστε τι θα φάμε το βράδυ.
Κλείσε ραντεβού με το βιβλίο σου
Δεν χρειάζεται να κάνουμε μεγαλεπήβολα προγράμματα. Αρκεί να αποφασίσουμε ότι κάποιες ώρες της εβδομάδας δεν θα ανήκουν σε οθόνες, δουλειές και εκκρεμότητες. Θα ανήκουν σε ένα βιβλίο.
Το ξέρω, ακούγεται λίγο αυστηρό. Ούτε εγώ το τηρώ, εννοείται. Αν όμως περιμένουμε να μας έρθει ουρανοκατέβατος ο ελεύθερος χρόνος για διάβασμα, μάλλον θα περιμένουμε πολύ. Ο ελεύθερος χρόνος έχει την πολύ ενοχλητική συνήθεια να εξαφανίζεται πριν καν καταλάβουμε ότι τον είχαμε.
Ακόμη και μισή ώρα χωρίς διακοπές μπορεί να αλλάξει την αναγνωστική μας εμπειρία. Να μας αφήσει να μπούμε στον ρυθμό του κειμένου, να θυμηθούμε ποιος είναι ποιος, να ακούσουμε τη φωνή του συγγραφέα βρε αδελφέ, χωρίς να την πνίγουν όλα τα υπόλοιπα.
«Στην περίπτωση των καλών βιβλίων, το ζητούμενο δεν είναι να δεις πόσα μπορείς να διαβάσεις εσύ, αλλά πόσα μπορούν να περάσουν μέσα σου» Μόρτιμερ Άντλερ
Το βιβλίο δεν είναι ανάρτηση
Έχουμε συνηθίσει να περνάμε μικρά κομμάτια πληροφορίας το ένα μετά το άλλο. Έναν τίτλο, μια λεζάντα, ένα βίντεο, μια γνώμη, μια αντίδραση. Όλα γρήγορα και όλα αντικαταστάσιμα. Ένα βιβλίο, όμως, δεν γίνεται να το αντιμετωπίζουμε έτσι, όσο κι αν ορισμένα κάνουν φιλότιμες προσπάθειες να μας διώξουν από τις πρώτες τους κιόλας σελίδες.
Η ενεργητική ανάγνωση σημαίνει ότι δεν αφήνεις το κείμενο να περνάει από μπροστά σου όπως το τοπίο από το παράθυρο του τρένου. Στέκεσαι στις λέξεις του. Αναρωτιέσαι γιατί ο συγγραφέας επέλεξε αυτή τη λέξη, αυτή τη σκηνή ή αυτή τη σιωπή. Παρακολουθείς πώς χτίζεται ένας χαρακτήρας, πού οδηγεί μια λεπτομέρεια, τι προσπαθεί να σου πει ένα κείμενο και τι, πεισματικά, αρνείται να σου εξηγήσει.
Μερικές φορές ακόμα και ένα μολύβι ή μερικά χαρτάκια post-it βοηθούν. Μια υπογράμμιση, ένα ερωτηματικό στο περιθώριο ή μια μικρή σημείωση κρατούν ανοιχτή τη συζήτησή σου με το βιβλιο. Διαβάζεις και απαντάς. Διαφωνείς. Επιστρέφεις. Το βιβλίο παύει να είναι αντικείμενο και γίνεται συνομιλητής.
Και τελικά, τι σου έμεινε όταν έκλεισες το βιβλίο;
Εκεί φαίνεται αν κάτι που διαβάσαμε πρόλαβε να περάσει μέσα μας. Όχι επειδή μας άλλαξε τη ζωή, δεν έχουν άλλωστε όλα τα βιβλία αυτόν τον προορισμό, αλλά επειδή μας χάρισε μια σκέψη που δεν είχαμε πριν.
Πιστεύω πως είναι χρήσιμο είναι να μένουμε λιγάκι σε αυτή τη σκέψη. Δεν χρειάζεται κάθε ανάγνωση να είναι σοβαρή, βαθυστόχαστη και αξιοποιήσιμη με τον άλφα ή βήτα τρόπο. Άλλωστε μερικά βιβλία τα διαβάζουμε για να ξεχαστούμε, να γελάσουμε ή να περάσουμε ένα βράδυ χωρίς να σκεφτόμαστε τίποτα απολύτως. Και πολύ καλά κάνουμε.
Όταν όμως βρεθεί μπροστά μας ένα βιβλίο που μοιάζει να έχει κάτι περισσότερο να δώσει, αξίζει να του επιτρέψουμε να το κάνει. Χωρίς βιασύνη, χωρίς άγχος και κυρίως, χωρίς να κοιτάμε κάθε τόσο πόσες σελίδες απέμειναν.

*Η φωτογραφία είναι δημιουργία Τ.Ν.
