Η ενοχή έχει μνήμη

Το 1967, μια δεκατετράχρονη κοπέλα, η Μάρσι, αποφασίζει να υποδυθεί τη μεγαλύτερη αδελφή της στην αλληλογραφία που διατηρεί με έναν άγνωστο νεαρό. Λίγο αργότερα, η αδελφή της εξαφανίζεται χωρίς να αφήσει ίχνη. Δέκα χρόνια μετά, ένα νέο γράμμα την αναγκάζει να επιστρέψει στον τόπο όπου όλα ξεκίνησαν και να αντιμετωπίσει ένα παρελθόν που δεν έπαψε ποτέ να τη στοιχειώνει.

Θα περίμενε κανείς ότι από αυτό το σημείο και μετά το βάρος θα πέσει στην έρευνα και στην αναζήτηση του ενόχου. Δεν συμβαίνει ακριβώς αυτό.

Εκεί που, κατά τη γνώμη μου, ξεχωρίζει το Πριν πέσει το σκοτάδι της Έβα Μπιέργκ Έιγκισντότιρ είναι ότι δεν αντιμετωπίζει την εξαφάνιση ως αυτοσκοπό. Το ενδιαφέρον του στρέφεται στους ανθρώπους που έμειναν πίσω και στον τρόπο με τον οποίο ένα γεγονός μπορεί να καθορίσει τη ζωή τους για πολλές δεκαετίες μετά. Η ενοχή, οι οικογενειακές σιωπές και οι πληγές που δεν έκλεισαν ποτέ έχουν τελικά μεγαλύτερη βαρύτητα από το ίδιο το μυστήριο.

Αυτό ήταν και το στοιχείο που με κέρδισε περισσότερο. Δεν ένιωσα ότι διάβαζα ένα βιβλίο που προσπαθεί συνεχώς να με ξεγελάσει ή να με εντυπωσιάσει με αλλεπάλληλες ανατροπές. Αντίθετα, ένιωσα ότι η συγγραφέας με καλούσε να γνωρίσω τους χαρακτήρες της, να μπω στη ζωή τους και να καταλάβω γιατί ο καθένας τους κουβαλά το δικό του βάρος και ποιο ακριβώς είναι αυτό το βάρος. Κι όταν συμβαίνουν οι μεγάλες αποκαλύψεις, αυτές έρχονται φυσικά και όχι σαν φθηνά αφηγηματικά τεχνάσματα.

Η Μάρσι είναι μια ηρωίδα που δεν προσπαθεί να γίνει συμπαθής. Είναι εύθραυστη, βασανισμένη από τις αναμνήσεις της και πολλές φορές αμφισβητεί ακόμη και τον ίδιο της τον εαυτό. Αυτό, όμως, την κάνει ανθρώπινη. Ψάχνει, αμφιβάλλει, φοβάται και κάνει λάθη. Και όσο περισσότερο τη γνωρίζουμε, τόσο πιο εύκολο γίνεται να καταλάβουμε γιατί το παρελθόν δεν την άφησε ποτέ πραγματικά να προχωρήσει.

Μου άρεσε επίσης ο τρόπος με τον οποίο η ιστορία πηγαινοέρχεται ανάμεσα στο 1967 και το 1977. Οι χρονικές εναλλαγές δεν υπάρχουν απλώς για να δημιουργήσουν αγωνία. Κάθε επιστροφή στο παρελθόν προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ και αλλάζει διακριτικά όσα πιστεύαμε μέχρι εκείνη τη στιγμή. Κι αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον γιατί ο αναγνώστης, σχηματίζει θεωρίες, τις εγκαταλείπει και ξεκινά ξανά και ξανά συμμετέχοντας ενεργά στην έρευνα.

Εννοείται πως ξεχωριστό ρόλο στην ιστορία παίζει και η ίδια η Ισλανδία. Το παγωμένο τοπίο, οι μικρές κοινωνίες όπου όλοι γνωρίζονται και οι ατελείωτες νύχτες γίνονται μέρος της πλοκής και ενισχύουν την αίσθηση ότι οι ήρωες ζουν σε έναν τόπο από τον οποίο δύσκολα μπορεί κανείς να ξεφύγει, είτε κυριολεκτικά είτε συναισθηματικά.

Αν είχα μια μικρή ένσταση, αυτή αφορά τον ρυθμό σε ορισμένα σημεία του βιβλίου. Υπάρχουν κεφάλαια όπου η εξέλιξη επιβραδύνεται γιατί η συγγραφέας επιμένει περισσότερο στις εσωτερικές σκέψεις της Μάρσι απ’ όσο χρειάζεται κατά τη γνώμη μου. Από την άλλη βέβαια, αυτή η επιλογή υποστηρίζει τον ψυχολογικό χαρακτήρα της ιστορίας και τελικά δικαιώνεται όσο πλησιάζουμε στο τέλος.

Δεν μπορώ να μην αναφερθώ φυσικά και στη μετάφραση της Κέλλης Κρητικού, η οποία θεωρώ ότι έκανε εξαιρετική δουλειά. Το ύφος της Έιγκισντότιρ περνάει στα ελληνικά με απόλυτη φυσικότητα. Η ατμόσφαιρα παραμένει αναλλοίωτη, οι συναισθηματικές αποχρώσεις των χαρακτήρων δεν χάνονται και το κείμενο διαβάζεται αβίαστα.

Το Πριν πέσει το σκοτάδι είναι ένα βιβλίο που θα μείνει στη μνήμη μου, τόσο για την ατμόσφαιρά του, όσο και για τους χαρακτήρες του και για τον τρόπο που δείχνει πως ένα γεγονός μπορεί να συνεχίσει να καθορίζει τις ζωές πολλών ανθρώπων ακόμη και μετά από μια δεκαετία. Είναι ένα καλογραμμένο ψυχολογικό θρίλερ που χτίζει την έντασή του με υπομονή, χωρίς εύκολες κι εντυπωσιακές λύσεις, που σε αφήνει με την αίσθηση ότι, μερικές φορές, το πιο δύσκολο δεν είναι να ανακαλύψεις την αλήθεια, αλλά να βρεις τη δύναμη να την αντιμετωπίσεις.

Βρείτε το εδώ και καλή ανάγνωση.

*H φωτογραφία είναι δημιουργία Τ.Ν.