
✍️Εν ριπή μολυβιού: Τρεις Έλληνες συγγραφείς, τρία υπέροχα βιβλία
13 Νοεμβρίου, 2026
Book Review: Εξαλογία BLACKWATER, του MICHAEL McDOWELL, από εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
18 Νοεμβρίου, 2026
Μικρά θραύσματα, ολόκληρες ζωές
Σας έχει τύχει ποτέ να διαβάζετε ένα βιβλίο και να έχετε την παράξενη αίσθηση ότι κάποιος έχει εισβάλει στο σπίτι σας και έχει ανακατέψει τα συρτάρια σας; Προσωπικά είχα αυτήν ακριβώς την αίσθηση καθ’ όλη την ανάγνωση του Όλα λάθος!
Και καθώς φαίνεται, δεν είμαι η μόνη.
Το βιβλίο έχει συγκεντρώσει πολλές κριτικές και υψηλές βαθμολογίες τόσο στο Bookia όσο και στο Goodreads. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον, όμως, παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίθηκαν οι ίδιοι οι αναγνώστες. Πολλοί αναγνώρισαν μέσα στις ιστορίες ένα κομμάτι δικό τους, κάτι που τους άγγιξε προσωπικά. Για ένα βιβλίο, λοιπόν, με έναν τίτλο σαν το Όλα λάθος, όλα τα παραπάνω αποδεικνύουν πως έχει κάνει αρκετά πράγματα απολύτως σωστά.
Η ίδια η συγγραφέας δεν χαρακτηρίζει τα κείμενα του βιβλίου ως διηγήματα, αλλά ως «διηγήσεις και θραύσματα», ένας χαρακτηρισμός που, κατά τη γνώμη μου, αποδίδει με ακρίβεια τη φύση τους. Ιδίως η λέξη “θραύσματα” είναι ίσως η λέξη “κλειδί” για την ανάγνωση του βιβλίου.
Ένα θραύσμα είναι, άλλωστε, ένα κομμάτι αποσπασμένο από ένα μεγαλύτερο σύνολο. Δεν μας επιτρέπει να δούμε ολόκληρο το αντικείμενο, διατηρεί όμως επάνω του αρκετά από τα ίχνη του ώστε να μπορούμε ανασυνθέσουμε, όσα λείπουν.
Με παρόμοιο τρόπο λειτουργούν και αρκετά από τα κείμενα της Κατερίνας. Δεν χρειάζεται να μας αφηγηθούν ολόκληρη τη ζωή ενός ανθρώπου για να μας τον αποκαλύψουν. Μπορεί να αρκεί μία στιγμή, μια κουβέντα, μια απώλεια, μια επιλογή, μια σχέση που ράγισε, ένα «ναι» ή ένα «όχι» που δεν ειπώθηκε όταν έπρεπε, ένα τραύμα που παρέμεινε ανοιχτό για χρόνια. Μέσα από αυτά τα αποσπάσματα ζωής, ο αναγνώστης καλείται να συμπληρώσει τα κενά και, τελικά, να ανασυνθέσει έναν ολόκληρο άνθρωπο.
Τριάντα κείμενα, ανάμεσα τους δύο ποιήματα. Ενδιάμεσα βρίσκουμε ιστορίες όπως το Δίχτυ, με τους στίχους του Γκάτσου να τρέχουν μέσα στην αφήγηση, τα Ανείπωτα, που παρά τον τίτλο τους μιλούν τελικά και για την ελπίδα, ή την Κούκλα – ίσως το πιο αγαπημένο μου, που κοιτάζει τον πόλεμο μέσα από τα μάτια ενός παιδιού.
Δεν έχουμε, λοιπόν, τριάντα παραλλαγές του ίδιου θέματος αλλά τριάντα διαφορετικούς δρόμους με κοινό σημείο συνάντησης τον απλό καθημερινό άνθρωπο. Τον κουρασμένο και φοβισμένο, τον πληγωμένο και απογοητευμένο άνθρωπο, που θυμώνει και κάνει λάθη, προσπαθεί και πέφτει, σηκώνεται και συνεχίζει.
Γνωρίζω ότι κάποια από αυτά τα κείμενα έχουν βιωματική αφετηρία, ενώ κάποια άλλα είναι καθαρά μυθοπλαστικά. Πιστεύω όμως πως από τη στιγμή που ένα προσωπικό βίωμα περνά στη λογοτεχνία, παύει να ανήκει μόνο σε εκείνον που το έζησε. Η εμπειρία μπορεί να ανήκει στον συγγραφέα, η ιστορία όμως ανήκει στον αναγνώστη.
Το βιβλίο μιλά για σχέσεις, απώλειες, ενοχές, ανεκπλήρωτα όνειρα, αυτοεκτίμηση και δεύτερες ευκαιρίες. Μιλά για την παιδική ηλικία και για το πόσο βαθιά μπορούν να μας καθορίσουν οι πρώτες μας σχέσεις, ιδιαίτερα εκείνη με τη μητέρα μας. Για τις εικόνες που σχηματίζουμε για τον εαυτό μας επειδή κάποιος άλλος, πολύ νωρίς, μας έμαθε να τον βλέπουμε με συγκεκριμένο τρόπο.
Ανάμεσα στα θέματα που αγγίζει το βιβλίο είναι και η έμφυλη βία. Η συγγραφέας μιλά γι’ αυτή χωρίς υπεκφυγές και στο σημείωμά της παραπέμπει, μάλιστα, στη γραμμή SOS 15900.
Υπάρχουν εδώ πράγματα που ίσως μας πονέσουν, ίσως μας θυμώσουν. Πράγματα που μπορεί να φέρουν κάποιον σε δύσκολη θέση. Και πολύ καλά θα κάνουν, αν με ρωτάτε. Γιατί η λογοτεχνία δεν έχει καμία υποχρέωση να μας κρατά ασφαλείς μέσα στη ζώνη της άνεσής μας. Κάποιες φορές, μάλιστα, ο ρόλος της είναι ακριβώς ο αντίθετος: να μας ταράζει, να μας προκαλεί, να μας αναγκάζει να κοιτάξουμε εκεί όπου συνήθως αποφεύγουμε να δούμε.
Σε μια συζήτηση που είχαμε με αφορμή την έκδοση, ζήτησα από την Κατερίνα να μου πει μία μόνο λέξη για το βιβλίο κι εκείνη επέλεξε την “αυτοαγάπη”. Και όταν τη ρώτησα «τι θα ήθελε να πάρει μαζί του ο αναγνώστης ολοκληρώνοντας την ανάγνωση», απάντησε ότι χρειάζεται «να μάθουμε να ζητάμε βοήθεια όταν την έχουμε ανάγκη και να αγαπάμε τον εαυτό μας».
Μόνο που η αυτοαγάπη στο Όλα λάθος δεν έρχεται έτσι απλά. Οι άνθρωποι αυτού του βιβλίου πρέπει πρώτα να περάσουν μέσα από συμπληγάδες. Να αναγνωρίσουν πληγές, και κοιτάξουν κατάματα φόβους και να αμφισβητήσουν εαυτόν, σχέσεις και επιλογές. Κάποιες φορές θα φύγουν, άλλες θα ζητήσουν βοήθεια. Και κάποτε να συμφιλιωθούν με την ιδέα ότι δεν χρειάζεται να είναι τέλειοι για να αξίζουν.
Σκεπτόμενη λοιπόν όλα αυτά, διαπιστώνω ότι ξαφνικά ο τίτλος αποκτά μια ακόμη σημασία.
Όλα λάθος.
Δύο λέξεις που συμπυκνώνουν μια αίσθηση οικεία στους περισσότερους από εμάς, όπως η λάθος σχέση, η λάθος επιλογή, η λάθος στιγμή, ο λάθος άνθρωπος, ακόμη και η αίσθηση μιας ζωής που πήρε τη λάθος κατεύθυνση.
Το πιο επικίνδυνο σημείο, ωστόσο, έρχεται όταν η αποτίμηση των πράξεων και των επιλογών μετατρέπεται σε αποτίμηση του ίδιου του εαυτού μας. Όταν το «έκανα λάθη» υποχωρεί και τη θέση του παίρνει το «είμαι εγώ το λάθος».
Ανάμεσα σε αυτές τις δύο διατυπώσεις υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά και σε αυτήν ακριβώς τη λεπτή και εύθραυστη γραμμή κινείται αρκετές φορές και το βιβλίο.
Η ίδια η Κατερίνα έχει πει ότι «ο τίτλος του βιβλίου προήλθε από την ομώνυμη διήγηση», αλλά εκφράζει και εκείνη τη γνώριμη αίσθηση ότι όλα στη ζωή έχουν πάει στραβά. Κι όπως λέει και η ίδια, «ακόμη κι έτσι, η ζωή κάπως προχωράει».
Ίσως αυτό να είναι το πιο κοντινό σε ηθικό δίδαγμα που μας δίνει το βιβλίο. Χωρίς όμως διδακτισμό και χωρίς να προσπαθεί να μας υποδείξει τι πρέπει να σκεφτούμε ή να νιώσουμε. Κι αυτό, προσωπικά, το θεωρώ σημαντικό.
Η γραφή της Κατερίνας είναι ήσυχη και διακριτική. Δεν πιέζει τον αναγνώστη να συγκινηθεί, ούτε του δείχνει πού πρέπει να χαμογελάσει. Απλώς αφηγείται την ιστορία και τον αφήνει να βρει μόνος του τον δρόμο προς αυτήν.
Και αυτό ήταν ίσως το πιο έντονο συναίσθημα που μου άφησε το Όλα λάθος. Δεν ένιωσα ότι διάβαζα για ξένους ανθρώπους. Ένιωσα πολλές φορές ότι διάβαζα για εμένα την ίδια.
Ολοκληρώνοντας λοιπόν θέλω να πω πως το Όλα λάθος είναι ένα βιβλίο που μπορεί να σας κάνει να αισθανθείτε λιγότερο μόνοι μέσα σε ό,τι δύσκολο κουβαλάτε μέσα σας. Και ίσως, όταν το κλείσετε, να ανακαλύψετε ότι δεν έχει τόση σημασία ποια από αυτά τα θραύσματα ήταν της Κατερίνας αλλά ποια έγιναν τελικά δικά σας.
Εγώ βρήκα πολλά δικά μου. Και αυτό, τελικά, δεν είναι καθόλου μα καθόλου λάθος.
Φυσικά και σας το προτείνω. Θα το βρείτε εδώ.
