Όλοι κοιτάζουμε το ίδιο αυγό

Υπάρχει ένα αυγό πάνω σε ένα τραπέζι. Ναι;

Τίποτα περισσότερο τίποτα λιγότερο. Ένα κοινό αυγό. Ή τουλάχιστον αυτό βλέπουμε εμείς που δεν κρατάμε πινέλα και παλέτες με χρώματα. Γιατί μπροστά του στέκονται δύο ζωγράφοι. Και, καθώς φαίνεται, εκείνοι δεν το βλέπουν καθόλου με τα ίδια μάτια!

Ο ένας βλέπει όγκους, επίπεδα, γεωμετρία. Το διαλύει και το ξανασυναρμολογεί σύμφωνα με τη δική του ματιά. Ο άλλος βλέπει κάτι εντελώς διαφορετικό. Το αυγό γίνεται αφορμή για μια εικόνα μπαράξενη, ονειρική, σχεδόν άσχετη με αυτό που βρίσκεται πραγματικά μπροστά του.

Το αυγό, στο μεταξύ, παραμένει αυγό.

Κάπως έτσι λειτουργεί και η δημιουργία γενικότερα. Κάπως έτσι λειτουργεί κι η συγγραφή.

Συχνά μιλάμε για την πρωτοτυπία στα κείμενα σαν να σημαίνει ότι ο συγγραφέας πρέπει να γράψει κάτι που δεν έχει υπάρξει ποτέ πριν. Μια ιστορία που κανείς δεν έχει αφηγηθεί, έναν χαρακτήρα που κανείς δεν έχει σκεφτεί, μια ιδέα που δεν πέρασε ποτέ από κανένα άλλο ανθρώπινο μυαλό.

ΧΑ! Καλή τύχη μ’ αυτό.

Στην τέχνη, φίλοι μου, δεν υπάρχει παρθενογένεση!

Είμαι σίγουρη ότι αυτό το έχετε ακούσει πολλές φορές, όμως είναι η απόλυτη αλήθεια. Οι βασικές ανθρώπινες ιστορίες είναι μαζί μας εδώ και χιλιάδες χρόνια. Έρωτας, θάνατος, εκδίκηση, προδοσία, απώλεια, φόβος, εξουσία, οικογένεια. Τα υλικά είναι αυτά και με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, επαναλαμβάνονται. Αυτό που αλλάζει ουσιαστικά είναι ο τρόπος που τα κοιτάμε, η οπτική γωνία.

Δώσε σε δέκα συγγραφείς την ίδια φωτογραφία και ζήτησέ τους να γράψουν μια ιστορία. Δώσε τους την ίδια πρώτη πρόταση. Τις ίδιες πέντε λέξεις. Το ίδιο τραγούδι. Ακόμη και την ίδια βασική ιδέα. Αν έχουν πραγματικά δική τους φωνή, θα πάρεις δέκα διαφορετικά κείμενα.

Γιατί το ερέθισμα δεν είναι το έργο αλλά η ματιά του καθενός!

Αυτό που παρεμβάλλεται είναι ο δημιουργός και όλα όσα έχει ζήσει, όσα φοβάται, όσα θυμάται, όσα έχει ξεχάσει, όσα τον θυμώνουν, οι εμμονές του, η αισθητική του, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται τους ανθρώπους και τον κόσμο. Όλα αυτά περνούν μέσα στο έργο, είτε το κάνει συνειδητά, είτε όχι.

Εκεί βρίσκεται, τελικά, ένα μεγάλο μέρος της πρωτοτυπίας. Όχι απαραίτητα στο τι κοιτάζεις, αλλά στο πώς το βλέπεις και στο τι αποφασίζεις να κάνεις μ’ αυτό.

Και όταν το έργο ολοκληρωθεί και φύγει από τα χέρια του δημιουργού, αλλάζει σχήμα για ακόμη μία φορά. Περνά στα χέρια του αναγνώστη κι από εκείνη τη στιγμή δεν ανήκει πια στον δημιουργό του, αλλά σε εκείνον που το διαβάζει και το βλέπει μέσα από τις δικές του εμπειρίες, τις μνήμες και τις προσλαμβάνουσές του.

Άρα λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι “τι πρωτότυπο θέμα θα βρω να γράψω σήμερα;” αλλά…

Τι βλέπω εγώ εκεί όπου όλοι οι άλλοι βλέπουν απλώς ένα αυγό;

*Δημιουργός της παραπάνω βραβευμένης εικονογράφησης, με τίτλο “L’Oeuf dans l’atelier”, είναι ο Ισπανός σκιτσογράφος David Vela Cervera