Κάθε καλοκαίρι, μαζί με τα αντηλιακά, τα ψάθινα καπέλα και τις ατελείωτες συζητήσεις για το αν η ξαπλώστρα αξίζει τα δέκα ευρώ ή αν είναι απλώς ληστεία με θέα θάλασσα, επιστρέφει και μια ακόμα ερώτηση: ποια είναι τα ιδανικά βιβλία παραλίας;

Η ερώτηση φαίνεται απλή. Ένα βιβλίο για την παραλία, λένε, πρέπει να είναι ευχάριστο, εύκολο στο διάβασμα, όχι πολύ βαρύ ή απαιτητικό, και σίγουρα όχι από αυτά που χρειάζονται μολύβι, σημειώσεις και καθαρό μυαλό. Έτσι, το βιβλίο παραλίας έχει συνδεθεί με το ανάλαφρο. Με το ρομαντικό μυθιστόρημα, την οικογενειακή σάγκα, το αστυνομικό που κυλάει γρήγορα, γενικά ένα βιβλίο που δεν ζητά πολλά πολλά. Και δεν βρίσκω τίποτα το άσχημο σε αυτό. Η ανάγνωση δεν είναι διαγωνισμός αντοχής και ο αναγνώστης δεν χρειάζεται να απολογείται επειδή θέλει να περάσει καλά. Υπάρχουν μέρες που ένα βιβλίο αρκεί για να σου ανοίξει μια χαραμάδα και να ξεφύγεις για λίγο. Έτσι απλά, χωρίς εισιτήριο και κυρίως, χωρίς εξηγήσεις.

Από την άλλη, ποιος είπε ότι η παραλία είναι μόνο για ελαφρά βιβλία; Ποιος αποφάσισε ότι κάτω από την ομπρέλα δεν χωράει ένα σκοτεινό μυθιστόρημα, ένα ψυχολογικό θρίλερ, ένα κοινωνικό δράμα, ένα απαιτητικό κλασικό ή ένα βιβλίο που σε βάζει σε σκέψεις, ενώ γύρω σου ακούγονται ρακέτες; Γιατί να μας φαίνεται περίεργο κάποιος να διαβάζει Ντοστογιέφσκι δίπλα στο τάπερ με τα κεφτεδάκια, με φόντο παιδικά γέλια; Η θάλασσα δεν έχει αστυνομία ανάγνωσης ακόμα – ευτυχώς.

Ξέρετε κάτι; Ίσως το πρόβλημα να είναι ο ίδιος ο όρος. Η φράση βιβλίο παραλίας ακούγεται σαν κάτι ειδικής χρήσης, σαν να πρέπει να έχει συγκεκριμένες προδιαγραφές. Να μη λερώνεται εύκολα, να μη σε βαραίνει, να μη… να μη… να μη…

Η αλήθεια είναι μάλλον πιο απλή και άκρως πιο ενδιαφέρουσα. Βιβλίο για την παραλία δεν είναι κάποιο συγκεκριμένο είδος. Είναι μια κατάσταση ανάγνωσης. Είναι το βιβλίο που βρέθηκε στην τσάντα σου μαζί με την πετσέτα, τα γυαλιά και το αντηλιακό σου. Είναι το βιβλίο που διάβασες με ήλιο, αέρα, αλάτι στα μαλλιά και παγωμένο καφεδάκι δίπλα σου.

Ίσως, λοιπόν, δεν υπάρχουν βιβλία παραλίας. Υπάρχουν βιβλία που άντεξαν να διαβαστούν με διακοπές στη συγκέντρωση. Υπάρχουν βιβλία που άντεξαν να αποκτήσουν τσακισμένες γωνίες, κόκκους άμμου ανάμεσα στις σελίδες και ίχνη από αντηλιακό στο εξώφυλλο. Άντεξαν να γίνουν μέρος μιας μέρας που δεν ήταν φτιαγμένη για απόλυτη σιωπή. Και αυτό, αν το καλοσκεφτούμε, είναι μια μικρή νίκη. Διότι, ένα βιβλίο που μπορεί να σε κρατήσει ενώ γύρω σου γίνεται χαμός, ε, αυτό το βιβλίο έχει κερδίσει κάτι παραπάνω από την προσοχή σου, έχει κερδίσει μια θέση στο καλοκαίρι σου!

Κάποιοι θέλουν στις διακοπές να ξεκουράσουν το μυαλό τους. Άλλοι θέλουν ακριβώς τότε να το ξυπνήσουν. Υπάρχουν αναγνώστες που περιμένουν το καλοκαίρι για να διαβάσουν όλα εκείνα τα μεγάλα βιβλία που όλο τον χειμώνα τα είχαν να κάθονται στο ράφι. Άλλοι προτιμούν ένα page-turner. Υπάρχουν και εκείνοι που παίρνουν τρία βιβλία για ένα τριήμερο, διαβάζουν μισό κεφάλαιο από το ένα και τελικά περνούν τις διακοπές κοιτάζοντας το πέραν.

Το καλοκαιρινό διάβασμα είναι κάτι βαθιά προσωπικό. Δεν ακολουθεί κανόνες ποιότητας, είδους ή δυσκολίας. Άλλοτε ζητάμε παρηγοριά, άλλοτε ένταση, άλλοτε μυστήριο. Μερικές φορές θέλουμε μια ιστορία αγάπης που ξέρουμε από την αρχή πού θα πάει, αλλά θέλουμε να τη ζήσουμε μαζί της. Άλλες φορές θέλουμε ένα βιβλίο που να μας ταρακουνήσει τόσο, ώστε να ξεχάσουμε να γυρίσουμε πλευρό και να μείνουμε με το σημάδι του μαγιό, ενθύμιο της συγκεκριμένης μέρας .

Ίσως αυτό είναι το ωραίο με τα λεγόμενα βιβλία παραλίας. Δεν χρειάζεται να αποδείξουν τίποτα. Το μόνο που μετράει είναι αν εκείνη τη στιγμή, σε εκείνη την παραλία, σε εκείνη την ξαπλώστρα ή πάνω σε εκείνη την πετσέτα που γέμισε άμμο πριν καν καθίσεις, εκείνο το βιβλίο κατάφερε να σε πάρει μαζί του.

Ίσως, λοιπόν, αντί να ψάχνουμε το ιδανικό βιβλίο παραλίας, να ψάχνουμε το ιδανικό βιβλίο για τη δική μας παραλία. Για τη διάθεσή μας, την κούρασή μας, την ανάγκη μας να γελάσουμε, να ξεχαστούμε, να φοβηθούμε λίγο, να συγκινηθούμε ή να ταξιδέψουμε χωρίς να κοιτάξουμε δρομολόγια.

Οπότε, ναι, ας συνεχίσουμε να λέμε βιβλία παραλίας, αφού μας βολεύει. Αλλά ας μην το παίρνουμε τόσο κυριολεκτικά. Γιατί τελικά το καλύτερο βιβλίο για την παραλία δεν είναι απαραίτητα αυτό που γράφτηκε για να διαβαστεί δίπλα στη θάλασσα. Είναι εκείνο που, όταν το κλείσεις, αφήνει μέσα σου κάτι περισσότερο από λίγη άμμο στις σελίδες.

Καλές διακοπές σε όλους!

*To άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο comfort-zone.gr.