Τρία βιβλία, τρία διαφορετικά εντελώς ταξίδια. Γιατί αν μη τι άλλο, αυτό είναι το μεγάλο χάρισμα της ανάγνωσης, ότι μας ταξιδεύει χωρίς καν να κουνηθούμε από την πολυθρόνα μας. Εν τέλει, και τα τρία βιβλία για τα οποία σας γράφω παρακάτω λειτούργησαν σαν τρεις διαφορετικές στάσεις στο ίδιο αναγνωστικό ταξίδι: το ένα με κράτησε σε εγρήγορση χωρίς να με ανταμείψει ουσιαστικά, το άλλο μου ψιθύρισε αλήθειες που χρειάστηκαν χρόνο για να καθίσουν μέσα μου και το τρίτο με γύρισε στο γνώριμο, στο ανθρώπινο, εκεί όπου η λογοτεχνία δεν εντυπωσιάζει αλλά επιμένει να με γυρνά ξανά και ξανά.

Το ΚΟΡΙΤΣΙ ΤΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ, του SEBASTIAN FITZEK, από εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ

Το ξεκίνησα και το παράτησα 2 φορές. Την τρίτη είπα θα το ολοκληρώσω βρέξει χιονίσει. Και το έκανα. Όμως και να μην το έκανα, λυπάμαι που το λέω, δεν θα έχανα και τίποτα. Για πρώτη φορά ο αγαπημένος μου Τρελογερμανός με απογοήτευσε.

Το κορίτσι του ημερολογίου έχει όλα τα εξωτερικά γνωρίσματα της γραφής του Sebastian Fitzek -γρήγορα κεφάλαια, μια κεντρική ιδέα που υπόσχεται ψυχολογικό βάθος, συνεχείς ανατροπές- αλλά αυτή τη φορά το “περιτύλιγμα” είναι πιο δυνατό από το περιεχόμενο.

Η ιστορία στηρίζεται υπερβολικά σε τεχνάσματα που σκοπό έχουν να σοκάρουν τον αναγνώστη και σε συμπτώσεις που δεν πείθουν, ενώ οι χαρακτήρες μοιάζουν περισσότερο με “πιόνια” που εξυπηρετούν την πλοκή, παρά πρόσωπα με ψυχολογικό βάρος. Η αγωνία υπάρχει φυσικά, αλλά είναι μηχανική, επαναλαμβανόμενη και όσο πλησιάζει το τέλος αντί να κορυφώνεται, κουράζει.

Στο φινάλε τώρα… Εδώ ο αγαπητός Σεβαστιανός επιχειρεί να δικαιολογήσει τα πάντα εκ των υστέρων, όμως αφήνει την αίσθηση ότι ήθελε περισσότερο να αιφνιδιάσει παρά να αφηγηθεί κάτι ουσιαστικό. Δεν είναι κακό βιβλίο, απλώς είναι ένα κατώτερο από αυτά που τον έχουμε συνηθίσει και αυτό από μόνο του είναι μια απογοήτευση.

ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΜΕ ΘΕΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ, του PATRIC RAYNAL, από εκδόσεις ΠΟΛΙΣ

Με καθαρή και ουσιαστική γραφή, το “Παράθυρο με θέα γυναίκες” είναι ένα βιβλίο που κοιτά τις γυναίκες όχι ως σύμβολα αλλά ως ανθρώπους, με τα ελαττώματά τους, τις επιθυμίες τους, τους, τις σιωπές τους και τις μικρές, καθημερινές αντοχές τους. Χωρίς περιττά στολίδια, χωρίς στόμφο, χωρίς τυμπανοκρουσίες, αφήνει χώρο στον αναγνώστη να σταθεί, να παρατηρήσει και να αναγνωρίσει κομμάτια αλήθειας πίσω από την “κουρτίνα”. Ένα διακριτικό αλλά αιχμηρό βιβλίο, που δεν φωνάζει για να ακουστεί και ακριβώς γι’ αυτό μένει στη μνήμη όποιου το διαβάσει.

Το μοναδικό στοιχείο που του κόστισε το πέμπτο αστεράκι είναι ότι σε ορισμένα σημεία θα ήθελα ο συγγραφέας να έχει πάρει λίγο μεγαλύτερο ρίσκο. Μια πιο τολμηρή αφηγηματική κίνηση ή μεγαλύτερη εμβάθυνση σε κάποιες φωνές, που ενώ σκιαγραφούνται εύστοχα, μοιάζουν να αποσύρονται πρόωρα, τη στιγμή που πάνε να ακουστούν πραγματικά.

Ο ΤΖΙΜΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΨΕΛΗ του Χ.Α.ΧΩΜΕΝΙΔΗ, από εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗΣ

Παρά τη απλότητα με την οποία είναι γραμμένο, “Ο Τζίμης στην Κυψέλη” καταφέρνει να δημιουργήσει έντονη οικειότητα με τον ήρωα και τον χώρο του. Είναι ένα βιβλίο που πατά γερά στο αστικό τοπίο και το μετατρέπει σε ζωντανό οργανισμό. Η Κυψέλη δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό αλλά ως ενεργός μάρτυρας μιας καθημερινότητας ωμής, συχνά τρυφερής, άλλοτε σκληρής, μέσα από έναν ήρωα που κουβαλά αντιφάσεις, μικρές ήττες και μια αθόρυβη ανθρωπιά.

Η γραφή είναι άμεση, χωρίς ωραιοποιήσεις, με ρυθμό που κρατά τον αναγνώστη κοντά στους ανθρώπους και όχι στις ιδέες. Ο Τζίμης, ως χαρακτήρας είναι ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας, με ευαισθησία που δεν διατυμπανίζεται. Η δύναμή του βρίσκεται στην αδυναμία του και στην ειλικρίνεια με την οποία στέκεται απέναντι στη ζωή, κάτι που τον κάνει οικείο και, τελικά, αξέχαστο.

Μοναδικό στοιχείο που μου έλλειψε είναι ότι σε ορισμένα σημεία θα ήθελα λίγο περισσότερο βάθος στη συναισθηματική κλιμάκωση. Κάποιες στιγμές, ενώ έχουν το βάρος να αντέξουν μεγαλύτερη συναισθηματική πίεση και να αφήσουν το αποτύπωμά τους πιο έντονα, περνούν γρήγορα και χάνονται.