Είκοσι έξι στάσεις στο έγκλημα και στην Ιστορία

Η συλλογή διηγημάτων Είκοσι έξι εγκλήματα στο παρελθόν, από το Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας Agatha και τις εκδόσεις Κύφαντα, είναι ένα βιβλίο που βασίζεται στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιδέα να χρησιμοποιήσει το έγκλημα όχι απλά ως μηχανισμό πλοκής, αλλά και ως τον τρόπο για να ξανακοιτάξει κανείς την Ιστορία.

Από τα βάθη του χρόνου μέχρι τη Μεταπολίτευση, είκοσι έξι συγγραφείς δημιουργούν ισάριθμες, αλλά πολύ διαφορετικές ιστορίες. Κάποιες βασίζονται περισσότερο σε ιστορικά γεγονότα, ενώ άλλες είναι πιο ελεύθερες στη φαντασία τους. Όλες όμως έχουν ένα κοινό στοιχείο: το έγκλημα παρουσιάζεται ως ανθρώπινη πράξη, ως ρήγμα, ως μυστικό ή ως σύμπτωμα της εποχής.

Αυτό που κάνει τη συλλογή ξεχωριστή είναι ότι δεν βλέπει το παρελθόν σαν απλό φόντο. Κάθε εποχή παίζει ουσιαστικό ρόλο. Οι κοινωνικές αντιλήψεις, οι φόβοι, οι ανισότητες, οι προκαταλήψεις, οι πολιτικές και ιστορικές συνθήκες δεν είναι απλώς διακόσμηση, αλλά συνδέονται άμεσα με το ίδιο το έγκλημα. Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι και η μεγαλύτερη δύναμη της συλλογής.

Όπως συμβαίνει συχνά με συλλογές πολλών συγγραφέων, ο αναγνώστης δεν θα ενθουσιαστεί το ίδιο με όλα τα διηγήματα. Κάποια είναι πιο άμεσα, κάποια έχουν έντονη ατμόσφαιρα, άλλα ξεχωρίζουν για την ιδέα, τη γλώσσα ή την ανατροπή τους. Αυτό δεν είναι αδυναμία, αλλά πλεονέκτημα, γιατί η ποικιλία των φωνών δίνει στη συλλογή εύρος και ρυθμό. Δεν διαβάζεις είκοσι έξι παραλλαγές της ίδιας ιστορίας, αλλά είκοσι έξι διαφορετικές προσεγγίσεις στο αστυνομικό διήγημα και στην ιστορική μνήμη.

Υπάρχουν, φυσικά, δύο ή τρία διηγήματα που μου άρεσαν λίγο παραπάνω. Δεν θα τα αναφέρω όμως, γιατί σε μια συλλογή με είκοσι έξι διαφορετικές φωνές, η προτίμηση του κάθε αναγνώστη είναι εντελώς υποκειμενική και δεν θέλω να αδικήσω κανένα κείμενο δημιουργώντας μια άτυπη κατάταξη. Η αλήθεια είναι ότι όλα τα κείμενα έχουν τον δικό τους λόγο ύπαρξης στη συλλογή και το καθένα ξεχωρίζει με τον τρόπο του: άλλο για την ατμόσφαιρα, άλλο για την ιστορική αφετηρία, άλλο για την ανατροπή, άλλο για τη γλώσσα, άλλο για τον τρόπο που φωτίζει μια εποχή ή το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής.

Μου άρεσε πολύ που το βιβλίο δεν μένει μόνο στην κλασική ερώτηση «ποιος το έκανε;». Σε αρκετές ιστορίες, το σημαντικό δεν είναι μόνο η λύση του εγκλήματος, αλλά και το γιατί, το πώς, και τι αποκαλύπτει η πράξη για τους ανθρώπους και την εποχή τους. Με λίγα λόγια, το έγκλημα γίνεται αφορμή για να μιλήσουμε για εξουσία, επιβίωση, απληστία, εκδίκηση, σιωπή, κοινωνική βία και ανθρώπινες αδυναμίες.

Συνοψίζοντας, πρόκειται για μια συλλογή που αξίζει να διαβαστεί τόσο από όσους αγαπούν την αστυνομική λογοτεχνία όσο και από όσους ενδιαφέρονται για τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από τις μεγάλες και μικρές ρωγμές της Ιστορίας.

Σας το προτείνω ανεπιφύλακτα! Θα το βρείτε εδώ.

*Η φωτό είναι δημιουργία Τ.Ν.
** Η κριτική πρωτοδημοσιεύτηκε στο fractalart.gr.