Ενώ εσύ κοιμόσουν, το έγκλημα ξαγρυπνούσε

Το πρώτο βιβλίο της Ειρήνης Χασακή ξεκινά με έναν τίτλο που μοιάζει αθώος αλλά πολύ σύντομα καταλαβαίνεις πως ΕΝΩ ΕΣΥ ΚΟΙΜΟΣΟΥΝ, κάποιοι άλλοι έστηναν μυστικά, έθαβαν αλήθειες, έκαναν συμφωνίες, έσβηναν ίχνη και γενικά δούλευαν σκληρά για να κάνουν τα πράγματα όσο πιο περίπλοκα γίνεται.

Η ιστορία ξεκινά με ένα τηλεφώνημα, δύο πτώματα και έναν αστυνόμο που φαίνεται να έχει κουραστεί όχι μόνο από την υπόθεση, αλλά και από τους ανθρώπους γενικά. Και όχι άδικα, για να είμαστε δίκαιοι. Πώς συνεχίζει; Αξίζει να το ανακαλύψετε μόνοι σας.

Το μεγάλο πλεονέκτημα του βιβλίου είναι ότι η συγγραφέας δεν χρησιμοποιεί το έγκλημα ως στοιχείο εντυπωσιασμού, αλλά ως αφορμή για να αποκαλύψει όσα κρύβονται κάτω από την επιφάνεια. Και κάτω από αυτές τις επιφάνειες, συνήθως βρίσκουμε ό,τι κάποιοι προσπάθησαν να κρύψουν, όσο εμείς κοιμόμασταν ή κάναμε πως δεν βλέπαμε.

Ο Λεωνίδας Κοντομάνος αναλαμβάνει την έρευνα, που γρήγορα ξεφεύγει από το απλό ερώτημα «ποιος το έκανε» και απλώνεται σε ένα δίκτυο από σχέσεις, παλιές πληγές, μυστικά, μίσος, διαφθορά, ναρκωτικά, νεοφασιστικά στοιχεία και αιγυπτιακούς συμβολισμούς. Αν σας φαίνονται πολλά, είναι γιατί πράγματι είναι πολλά. Το ενδιαφέρον είναι ότι η Ειρήνη δεν τα παρουσιάζει όλα μαζί και άτακτα. Τα οργανώνει, τα τακτοποιεί, κάποια τα κρύβει, κάποια τα φανερώνει, κάποια τα αφήνει να φαίνονται λίγο. Όλα όμως είναι εκεί και με λίγη προσοχή, θα βγουν όλα στην επιφάνεια.

Ο Κοντομάνος είναι ένας από τους βασικούς λόγους που το βιβλίο ξεχωρίζει. Δεν είναι ο κλασικός λαμπερός ντετέκτιβ. Είναι κουρασμένος, δύστροπος, σαρκαστικός, με μια αίσθηση παραίτησης και την καθημερινότητα να τον βαραίνει. Έχει χιούμορ, αλλά όχι επιφανειακό. Το χιούμορ του είναι πικρό και βγαίνει από την κούραση και τη δυσφορία του για όσα βλέπει. Έχει δει πολλά, έχει βαρεθεί ακόμα περισσότερα, αλλά συνεχίζει. Αυτό τον κάνει ενδιαφέροντα. Γιατί, ας το παραδεχτούμε, οι τέλειοι ήρωες είναι βολικοί, αλλά οι πιο ανθρώπινοι έχουν καλύτερες ιστορίες να πουν.

Ένα ακόμη δυνατό σημείο του βιβλίου είναι η γλώσσα. Η Χασακή γράφει με ένταση, ρυθμό, εικόνες, χιούμορ της καθημερινότητας, λαϊκές εκφράσεις και αναφορές στη μουσική, την τέχνη και την ποπ κουλτούρα. Όταν χρειάζεται, γίνεται ωμή. Δεν φοβάται την υπερβολή, αλλά συνήθως τη διαχειρίζεται καλά.

Εντυπωσιακός είναι και ο τρόπος που το βιβλίο αξιοποιεί το κοινωνικό του υπόβαθρο. Η επιλογή κάθε τόπου στο μυθιστόρημα έχει μεγάλη σημασία. Η Νέα Μηχανιώνα, η Θεσσαλονίκη, η ιχθυόσκαλα, όλα συμβάλλουν και μέσα σε αυτό το περιβάλλον εμφανίζονται σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα όπως ο ρατσισμός, η διαφθορά, η εξουσία και τα οικογενειακά τραύματα.

Ο τίτλος τελικά δεν αναφέρεται μόνο σε κάποιον που κοιμόταν κυριολεκτικά. Αφορά και όσους μένουν αδιάφοροι σε όσα συμβαίνουν γύρω τους, αρκεί να μην τους επηρεάζουν άμεσα.

Συνήθως όταν γράφω για χαρακτήρες, αναφέρομαι κυρίως στους πρωταγωνιστές. Εδώ όμως αξίζουν τα εύσημα και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες, που είναι όλοι ξεχωριστοί. Η Δέσποινα, η Νίκη, ο Μανώλης, ο Σπύρος, η Ευγενία, ο Αργύρης και οι υπόλοιποι γύρω από την υπόθεση έχουν όλοι προσωπικότητα, φωνή, αδυναμίες, επιθυμίες, ενοχές και φόβους, και συμβάλλουν σημαντικά στην πλοκή.

Αν έχω μια παρατήρηση, είναι ότι σε κάποια σημεία το βιβλίο προσπαθεί να χωρέσει πολλά: πολλούς χαρακτήρες, πολλές πληροφορίες, πολλές διαδρομές και ανοιχτά μέτωπα. Αυτό δεν είναι απαραίτητα αρνητικό, γιατί η Ειρήνη Χασακή έχει υλικό και φαντασία για να δημιουργήσει έναν ζωντανό κόσμο. Ωστόσο, σε ορισμένα σημεία θα ήθελα λίγο περισσότερο μέτρο, ώστε να μπορώ να αφομοιώσω καλύτερα τις πληροφορίες και να ξεχωρίζουν καλύτερα όσα έχουν ήδη ειπωθεί.

Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι είναι το πρώτο της βιβλίο, ίσως και όχι. Μπορεί να είναι απλώς επιλογή ύφους, μια συγγραφική ορμή που θέλει να δείξει όλες τις πλευρές της ιστορίας. Σε κάθε περίπτωση, με πιο αυστηρή επιλογή στο τι μένει και τι αφαιρείται, το κείμενο θα κέρδιζε ακόμη περισσότερο σε ένταση, καθαρότητα και ρυθμό. Η βάση όμως υπάρχει, και αυτό είναι το πιο σημαντικό.

Συνοψίζοντας, το ΕΝΩ ΕΣΥ ΚΟΙΜΟΣΟΥΝ είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με προσωπικότητα. Είναι ζωντανό, έχει ρυθμό, χιούμορ, σκοτεινή ατμόσφαιρα και χαρακτήρα. Κυρίως, δίνει την αίσθηση ότι η συγγραφέας ξέρει ακριβώς πού θέλει να οδηγήσει την ιστορία, ακόμα και όταν τα πράγματα φαίνονται χαοτικά.

Σας το προτείνω ανεπιφύλακτα! Θα το βρείτε εδώ.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο διαδικτυακό περιοδικό fractal.gr.