Ζαφειρένια χείλη, σκοτεινό Παρίσι

Αγαπώ πολύ τον Hervé Le Corre. Είναι ίσως ο πιο αγαπημένος μου Γάλλος συγγραφέας. Κάθε του βιβλίο δεν είναι απλώς μια ανάγνωση αλλά μια εμπειρία που σε αρπάζει από τα μούτρα και σε πετάει μεταξύ ιστορικής μνήμης και υπαρξιακής ανησυχίας, χωρίς εξήγηση, χωρίς δικαιολογίες.

Στον Άνθρωπο με τα ζαφειρένια χείλη, αυτό που κυριαρχεί δεν είναι η πλοκή ως μηχανισμός αλλά η ατμόσφαιρα ως καταβύθιση. Το Παρίσι του Le Corre είναι παραπάνω από μια όμορφη εικόνα σε καρτ ποστάλ εποχής. Είναι ένας ακόμα χαρακτήρας· ένας ζώντας οργανισμός σε αποσύνθεση και αναβρασμό. Στο Παρίσι του Le Corre η κοινωνική ανισότητα δεν υπάρχει απλά στο φόντο αλλά είναι αυτή που κινεί τα νήματα. Μέσα από την ιστορία  που πραγματεύεται το μυθιστόρημα βλέπουμε να ξεχειλίζουν η πολιτική ένταση και τα προσωπικά αδιέξοδα.

Μιλώντας για την ιστορία… Στο Παρίσι του 1870, που σπαράζει ανάμεσα σε κοινωνική μιζέρια και την πολιτική αστάθεια, μια σειρά από άγριες και τελετουργικές δολοφονίες συγκλονίζουν την πόλη και αφήνει την αστυνομία ανήμπορη να τις ερμηνεύσει. Ο φονιάς αυτοπροσδιορίζεται ως καλλιτέχνης, μετατρέποντας το έγκλημα σε ιδεολογική και αισθητική πράξη. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ένας επαναστάτης εργάτης, ένας αρχιφύλακας και δύο γυναίκες, εμπλέκονται χωρίς να το επιδιώκουν στη διαδρομή του δολοφόνου, με τραγικές συνέπειες για όλους.

Οι χαρακτήρες που έχει πλάσει με την πένα του ο συγγραφέας δεν είναι ούτε ηρωικά καλοί ούτε μονοσήμαντα κακοί. Αντίθετα, όλοι μοιάζουν εγκλωβισμένοι σε ένα σύστημα που τους έχει ήδη καταπιεί πριν καν καλά καλά αρχίσει η αφήγηση. Και νομίζω πως αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο ξεχωρίζουν όλα τα βιβλία του συγγραφέα. Στο ότι δηλαδή δεν ενδιαφέρεται να εξηγήσει γιατί υπάρχει η βία αλλά να δείξει το πώς αυτή αναπνέει μέσα από την καθημερινότητα των ανθρώπων, το πώς γίνεται δεύτερη φύση τους.

Η γραφή είναι εκείνη η γνώριμη, που όσοι τον ακολουθούμε έχουμε αγαπήσει. Κοφτερή, χωρίς περιττά στολίδια, με μια διαρκή υπόγεια ένταση που δεν μας αφήνει λεπτό να χαλαρώσουμε. Ακόμη και οι πιο ήσυχες στιγμές κουβαλούν ειδικό βάρος. Μάλιστα, θα έλεγα πως ακριβώς εκεί συσσωρεύεται όλη η σκοτεινή ενέργεια που, χωρίς αμφιβολία, θα εκραγεί αργότερα.

Υπάρχουν σημεία όπου η ιστορική λεπτομέρεια λειτουργεί κατά της ροής, ακόμη όμως και αυτό δεν μειώνει την αξία του βιβλίου. Άλλωστε είπαμε, ο Le Corre δεν γράφει για να ξεκουράσει ή για να χαϊδέψει αυτιά· γράφει για να αποσταθεροποιήσει. Και το πετυχαίνει πάτα και με συνέπεια.

Το αποτέλεσμα είναι ένα νουάρ μυθιστόρημα, με ιστορικά στοιχεία, που δεν προσφέρει απλώς αφήγηση αλλά εμπειρία βύθισης σε έναν κόσμο όπου η ομορφιά και η φθορά συνυπάρχουν χωρίς διαχωριστικές γραμμές ή έστω  με αυτές να είναι ελάχιστα διακριτές. Δεν είναι εύκολο βιβλίο, ούτε επιδιώκει να είναι. Είναι όμως από εκείνα που μένουν, όχι για την πλοκή τους, αλλά για το αποτύπωμα που αφήνουν στον τρόπο που κοιτάς την ιστορία και την ανθρώπινη βία μετά το τέλος της ανάγνωσης.

Είτε είστε φαν του συγγραφέα είτε όχι, να το διαβάσετε. Αξίζει κάθε λεπτό του χρόνου σας! Θα το βρείτε εδώ.

*H φωτό είναι δημιουργία Τ.Ν.
**Η κριτική πρωτοδημοσιεύτηκε στο comfort-zone.gr.