«Σενιορίτα»: Το πένθος κάτω από τη μάσκα

Η Σενιορίτα της Έρσης Σωτηροπούλου είναι μικρή σε μέγεθος, αλλά όχι σε περιεχόμενο. Είναι μια νουβέλα που απαιτεί πολλά από τον αναγνώστη, ιδανική για όσους δεν φοβούνται την εσωτερικότητα, την ποιητική γλώσσα και τις ιστορίες που δεν εξηγούν τα πάντα.

Η ηρωίδα της Σωτηροπούλου βρίσκεται στην Πόλη του Μεξικού, έναν τόπο γεμάτο ζωή, θόρυβο, μυρωδιές, πρόσωπα και χρώματα. Η πόλη μοιάζει να γιορτάζει ακόμα και μπροστά στον θάνατο. Γύρω της υπάρχει έντονη κίνηση και ενέργεια, αλλά μέσα της κυριαρχεί ο θάνατος, αφού έχει μόλις χάσει ένα αγαπημένο της πρόσωπο. Το μυαλό της επιστρέφει συνεχώς στην ασθένεια, στους γιατρούς, στις διαγνώσεις και στα νοσοκομεία, στις λέξεις που αλλάζουν για πάντα την ατμόσφαιρα. Η εξωτερική πραγματικότητα συγκρούεται με την εσωτερική της κατάρρευση, και από αυτή τη σύγκρουση προκύπτει η ένταση του βιβλίου.

Δεν είναι μια συνηθισμένη ιστορία απώλειας με το πένθος ως τυπική διαδικασία. Αντίθετα, παρουσιάζει το πένθος όπως συχνά είναι στην πραγματικότητα: άναρχο, εγωιστικό, ντροπιαστικό, τρυφερό, θυμωμένο, γελοίο, σπαρακτικό και γεμάτο πισωγυρίσματα. Η ηρωίδα δεν είναι μια εξιδανικευμένη φιγούρα που πονά με χάρη. Σκέφτεται, ξεφεύγει, ειρωνεύεται, παραπατά, θυμάται, αντιστέκεται και θυμώνει. Εκεί βρίσκεται και η δύναμη του βιβλίου: στην άρνησή του να παρουσιάσει τον πόνο με ωραιοποίηση.

Ο τρόπος γραφής στη Σενιορίτα είναι πολύ άμεσος. Η ασθένεια δεν φαίνεται σαν μια αφηρημένη απειλή, ούτε ο θάνατος σαν μια φιλοσοφική ιδέα. Όλα περνούν μέσα από το σώμα: το σώμα που αρρωσταίνει, περιμένει, παρακολουθεί και χάνεται. Το σώμα που συνεχίζει να υπάρχει μετά την απώλεια και δεν ξέρει τι να κάνει με αυτή την επιμονή της ζωής. Νιώθεις την αφήγηση να αλλάζει κυριολεκτικά θερμοκρασία.

Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι το βιβλίο δεν παρουσιάζει την αγάπη με ρομαντική απλότητα. Η απώλεια ενός αγαπημένου δεν αφήνει μόνο τρυφερότητα, αλλά και ενοχές, θυμό, μικρότητες, λόγια που έμειναν αναπάντητα και ερωτήματα που δεν θα λυθούν ποτέ.

Το Μεξικό λειτουργεί πολύ καλά ως σκηνικό, όχι σαν ένας εξωτικός προορισμός, αλλά σαν ένας παράξενος καθρέφτης της ιστορίας. Η κουλτούρα του θανάτου, οι μάσκες, οι γιορτές και τα έντονα χρώματα της πόλης έρχονται σε αντίθεση με την ηρωίδα και της δείχνουν ότι ίσως πρέπει να δει τον θάνατο αλλιώς, σαν τελετουργία, μνήμη ή σχεδόν γιορτή. Για εκείνη όμως, η συμφιλίωση είναι άγνωστη, γιατί ο πόνος της απώλειας δεν ακολουθεί έθιμα και σύμβολα. Μπορεί να περνά δίπλα από μουσικές και φώτα, αλλά παραμένει κλειδωμένος μέσα της.

Αυτό που με εντυπωσίασε στη Σενιορίτα είναι το πόσο συμπυκνωμένος είναι ο λόγος. Παρόλο που το βιβλίο είναι πολύ σύντομο, φαίνεται ότι έχει δουλευτεί πολύ προσεκτικά. Οι εικόνες είναι κοφτές, οι σκέψεις ακολουθούν η μία την άλλη με ρυθμό που θυμίζει περισσότερο συνειρμική κατάδυση παρά γραμμική αφήγηση. Η γλώσσα είναι πυκνή και συχνά ποιητική, αλλά όχι διακοσμητική. Δεν στολίζει τον πόνο, τον συμπιέζει.

Αυτός ο τρόπος γραφής μπορεί να διχάσει. Η αφήγηση δεν ανοίγεται με τον παραδοσιακό τρόπο. Δεν εξηγεί τα πάντα, δεν οργανώνει τον πόνο σε εύκολες ενότητες και δεν προσφέρει απλές συναισθηματικές κορυφώσεις. Ζητά από τον αναγνώστη να μπει σε ένα μυαλό που δεν είναι τακτοποιημένο, να δεχτεί την αποσπασματικότητα και να κινηθεί μέσα σε μια συνείδηση που άλλοτε θυμάται και άλλοτε αμύνεται απέναντι στη μνήμη και τον πόνο. Αυτό δεν είναι απαραίτητα μειονέκτημα, αλλά είναι κάτι που πρέπει να γνωρίζει κανείς πριν διαβάσει το βιβλίο.

Η Σενιορίτα δεν είναι από τα βιβλία που απαλύνουν τον πόνο ή προσφέρουν μια ήρεμη συμφιλίωση με την απώλεια. Δεν χαϊδεύει τον αναγνώστη ούτε υπόσχεται ότι όλα θα τακτοποιηθούν. Είναι ένα κείμενο νευρικό, κοφτερό και ανυπότακτο. Δεν σε οδηγεί προστατευτικά στην ιστορία του, αλλά σε αφήνει να σταθείς απέναντι σε κάτι δύσκολο, χωρίς μεσολαβήσεις και χωρίς εύκολη παρηγοριά. Όταν φτάνεις στην τελευταία σελίδα, καταλαβαίνεις ότι αυτό που μένει δεν είναι μόνο η ανάμνηση της αφήγησης, αλλά το ίχνος μιας απώλειας που ακόμα πονά.

Προτείνεται!

Θα το βρείτε εδώ.

Υ.Γ. Η φωτό είναι δημιουργία Α.Ι.

Υ.Γ.2. Η άποψη δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο διαδικτυακό περιοδικό fractalart.gr.