Όταν μιλάμε για το Λονδίνο του 1888, σχεδόν αυτόματα έρχονται στο μυαλό μας ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης, η ομίχλη, τα στενά, οι φόνοι. Είναι η εικόνα που έχουμε μάθει να αναπαράγουμε. Κι όμως, μέσα σε όλα αυτά, ξεχνάμε κάτι θεμελιώδες. Ίσως το πιο σημαντικό απ’ όλα. Ξεχνάμε τις γυναίκες.

Όχι μόνο εκείνες που χάθηκαν από τη λεπίδα του φονιά, αλλά όλες τις γυναίκες που έζησαν και χάθηκαν σιωπηλά, χωρίς όνομα, χωρίς ίχνος, χωρίς να αφήσουν κανένα αποτύπωμα στην Ιστορία. Τις γυναίκες που δεν είχαν πρόσβαση στη μόρφωση, που δεν είχαν δικαίωμα στην επιλογή, που δεν είχαν δικαίωμα ούτε καν στο όνειρο, αν αυτό δεν χωρούσε σε συγκεκριμένες λέξεις. Πλύστρα. Υπηρέτρια. Νοσοκόμα. Εργάτρια. Νταντά. Και πολύ συχνά, ιερόδουλη.

Όχι επειδή ήταν λιγότερο ικανές. Αλλά επειδή η κοινωνία είχε αποφασίσει πως δεν χρειαζόταν να είναι κάτι παραπάνω. Ζούσαν σε μια πόλη που τους ψιθύριζε διαρκώς: «Είσαι λίγη». Και όταν σε θεωρούν λίγη, το πιο σκληρό δεν είναι η φτώχεια. Είναι η αορατότητα. Είναι το ότι κανείς δεν σε κοιτάζει πραγματικά. Είναι το ότι, αν κινδυνεύσεις, δεν θα στραφούν αμέσως προς το μέρος σου. Κανείς δεν θα αισθανθεί υποχρεωμένος να σε προστατεύσει.

Και μέσα σε αυτή την αορατότητα, ανθίζουν τα πιο σκοτεινά πράγματα. Γιατί ο εγκληματίας δεν χρειάζεται θράσος όταν ξέρει ότι το θύμα του δεν θα γίνει πρωτοσέλιδο. Αυτό που χρειάζεται το έχει ήδη. Ζει σε μια κοινωνία που κοιτάζει αλλού.

Αυτό το κομμάτι, η αορατότητα των γυναικών δηλαδή, ήταν από τα βασικά που με απασχόλησαν γράφοντας το μυθιστόρημά μου Ο Θεριστής τη Νύχτα. Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες, γιατί τα spoilers παραμονεύουν πάντα, αλλά θα πω κάτι απλό και ειλικρινές: όταν ένας κόσμος δεν βλέπει τους ανθρώπους που ζουν δίπλα του, τους μετατρέπει σε εύκολους στόχους.

Και κάπου εδώ, το τότε ακουμπά το τώρα. Γιατί εύκολα θα πει κανείς: «Ε, αυτά ήταν τότε. Έχουμε προχωρήσει». Και ναι, έχουμε προχωρήσει. Έχουμε σπουδάσει, έχουμε δουλέψει, έχουμε διεκδικήσει. Όμως, αν είμαστε απολύτως ειλικρινείς, πολλά από τα παλιά μοτίβα δεν εξαφανίστηκαν. Απλώς άλλαξαν μορφή. Άλλαξε ο Μανωλιός, που λένε.

Οι γυναίκες ακόμη δεν προσλαμβάνονται σε όλες τις δουλειές λόγω φύλου. Εξακολουθούν να αμείβονται λιγότερο. Να αμφισβητούνται περισσότερο. Να απειλούνται, όχι στα στενά του Whitechapel πια, αλλά μέσα στη σχέση τους, στο σπίτι τους, στον χώρο εργασίας τους. Και εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται υπερβολικές όταν μιλούν για φόβο, για κακοποίηση, για απειλή.

Αν κάτι έμαθα ερευνώντας εκείνη την εποχή, είναι πως η βία εναντίον των γυναικών δεν γεννιέται στο σκοτάδι. Γεννιέται στην αδιαφορία. Στο «δε βαριέσαι». Στο «έλα μωρέ, έτσι είναι τα πράγματα». Στον ωχαδελφισμό.

Και όσο μια κοινωνία συνεχίζει να θεωρεί ότι οι γυναίκες είναι λίγο λιγότερο αξιόπιστες, λίγο λιγότερο σημαντικές, λίγο λιγότερο ορατές, τόσο η ιστορία επαναλαμβάνεται. Το Λονδίνο του 1888 δεν είναι απλώς παρελθόν. Είναι καθρέφτης. Και όσο κι αν μας αρέσει να πιστεύουμε ότι έχουμε απομακρυνθεί, αν κοιτάξουμε προσεκτικά, η αντανάκλαση μάς κοιτάζει πίσω.

Και δεν έχει αλλάξει όσο θα θέλαμε. Ή όσο νομίζουμε.

Αυτός είναι, τελικά, ο κόσμος μέσα στον οποίο γεννήθηκε Ο Θεριστής τη Νύχτα. Ένας κόσμος που σου μαθαίνει πως η αορατότητα μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη κι από τον ίδιο τον δολοφόνο.

Αν θέλεις να μπεις πιο βαθιά στο σύμπαν του Θεριστή, το βιβλίο είναι εδώ.